2013 оны 12 сарын 9
“Дошны овгор” ба боловсролын шинэчлэл, хүүхдийн эрүүл аюулгүй орчны төлөөх “Торгууль”

Ажил хийе, хийхдээ хууль журмын дагуу хийсэн шиг хийе гээд ханцуй шамлан дайрах, тэгээд санасандаа хүрэх тоолонд сэтгэлийн таашаал эдлэх хүн цөөнгүй. Бас тэднийг элдвээр өөчлөх хүн ч мундахгүй. Яг нөгөө тамын тогооны үлгэр шиг үйл явдлууд хаа сайгүй тааралдана.

 

Нийслэлийн ерөнхий боловсролын 93 дугаар сургуулийн захирлын үүрэг гүйцэтгэгч Т.Энхтүвшин сургалтын бодлогодоо өмнөхийг сэргээн, өөрчлөлт хийх, анхнаасаа чанаргүй баригдсан, тухайн үед орос ах нарын хүлээлгэн өгсөн гэх боловч улсын комиссын акт нь Архивын ерөнхий газарт ч байхгүй сургуулийн барилгуудыг шинэчлэхийн төлөө чин сэтгэлээсээ зүтгэж яваа нэгэн ажээ.

 

Хориод жилийн өмнөөс Монгол улсын гавъяат багш, сурган хүмүүжүүлэх ухааны доктор /Ph.D/, профессор С.Нэргүй агсан, доктор Ц.Няндаг нарын гурван нөхдийн хамт “Гоц авъяастай хүүхдийн сургууль”-ийг шинээр зохион байгуулсан юм билээ. Боловсролын салбарт олон жил ажилласан эрдэмтний хувьд тэрбээр оюуны өндөр чадамжтай хүүхдүүдийг тийнхүү тусгайлан сургах сургалтын агуулга, арга зүйг боловсруулж, туршиж байв. Түүний боловсруулж хэрэгжүүлсэн онол, арга зүйн гол цөм нь хүүхдүүд сургуулийн орчиндоо ардчилалд суралцах явдал байсан гэлтэй. Тухайлбал, дунд ангийн сурагчид хоёрдогч гадаад хэлээ сонгон сурах эрхтэй, мөн эцэг эхчүүд, хүүхдэд нь хичээл зааж байгаа багш нартаа үнэлгээ өгч, дүн тавьдаг, уг үнэлгээг үндэслэж, тухайн багш нарт  төсвөөс өгдөг багавтар цалин мөнгөн дээр нь ажилласан байдлаас хамаарч нэмэлт урамшуулал олгодог, ингэснээр багш нар ар гэртээ санаа зовохгүйгээр хүүхдүүдээ чадваржуулж, төлөвшүүлэхэд бүх боломжоо ашиглан, сургалт руугаа гол анхаарлаа хандуулдаг байжээ. Ингэхдээ сургалтын өгөөж, харилцааны соёл гэсэн үзүүлэлтүүдийг голлосон маш нарийн тогтолцоог зохицуулж өгчээ. Өмнө нь “Гоц авъяастай хүүхдийн сургууль”-д суралцагчид 9 дүгээр анги төгсөхдөө ердийн сургуулийн сургалтын хөтөлбөрийг бүрэн хангаж, үлдсэн хугацаанд мэргэжлийн чиглэлээр шавилан сургалтанд хамрагдаж байсан нь одоогийн олон улсын боловсролын жишигтэй дүйцсэн нь гайхалтай. Гэвч 2006 оноос буюу захиргаадалт амь бөхтэй орших үед тусгай хөтөлбөртэй, сургалтын өвөрмөц бодлоготой тус сургуулийг  ердийнх болгож орхиж.

 

Хориод жилийн настай энэ сургууль зургаа долоон захирлын гар дамжсан гэнэ. Шинэ захирал томилогдож ирэх тоолонд “Дошны овгор” багш нараас нь байнга хэл ам, хэрүүл шуугиан тарьдаг ажээ. Т.Энхтүвшин захиралд ч мөн ийм бэрхшээл тулгарсан байна.

Яамнаас нь тус сургуулийг лаборатори сургууль болгов. Нийтдээ ийм статустай сургууль 40 бий. Шинээр томилогдсон захирал бүхэн сургуулиа өнгөтэй өөдтэй, үр өгөөжтэй байлгахыг хичээх. Шинэчлэлийн Засгийн газрын мөрийн хөтөлбөрт боловсролын салбарт чанарын шинэчлэлт хийх олон зорилт тусгагдсан. БШУЯ-наас лаборатори сургуулиудад бусдадаа үлгэр дууриал болохуйц сургалтын арга технологийн сан байгуулах, тэр тусмаа үндэсний хэмжээнд тус 93-р сургуулийн “Хүүхэд бүрийг хөгжүүлдэг бага боловсролын технологи, арга зүй”-г түгээн дэлгэрүүлж буй. Энэ үүднээс ч Т.Энхтүвшин захирал доктор С.Нэргүй агсан, Ц.Няндаг нарын онол, арга зүйг сэргээн хөгжүүлэхийг хүсч, Боловсрол Шинжлэх Ухааны сайд Л.Гантөмөрт зохих ёсоор танилцуулан, гоц авьяастныг дэмжих зорилгоор энэ хичээлийн жилд нэгдүгээр ангийн нэг ангийг шинээр нээжээ. Ингэхдээ харин нэмэлт нэгдүгээр ангид баахан танил талын болоод багш, дарга нарын хүүхдүүдийг ар өврийн хаалгаар чихэхийг хүссэнгүй. Тунгалаг, шударга байх зарчмыг баримталж,  хоёр зуу гаруй хүүхдээс шалгуурт тэнцсэн 36 хүүхдийг ямар нэг “найраагүйгээр” авсан байна. Харин дээрээс бичгээр зөвшөөрөл автал  уг ангийн эцэг эхчүүдээс хандив, дэмжлэг аваагүй юм байна.

 

Сургалтын бодлогод ийнхүү өөрчлөлт хийхийн хажуугаар тэрээр нурж унахад бэлэн болж буй сургуулийнхаа барилгыг хяналтын байгууллагуудаар нь үзүүлж харуулан дүгнэлт гаргуулах гэж хавраас хойш удаан хөөцөлджээ. Барилгын дүгнэлт ч гарав. Гарах гарахдаа бүр “Ашиглалтын шаардлага хангахгүй” гэж гарчээ. Гэтэл “дошны овгор” хэмээгдэх тус сургуулийн Үйлдвэрчний эвлэлийн дарга С.Алтанчулуун гэгч нь “Дэмий юмаар хөөцөлдлөө. 1984 оны залуухан байшин шүү дээ” гэх ухааны юм ярьж, захиралдаа “Шаардлага” тавьсан байна. Үнэндээ тус сургуулийн барилга нь хичээлийн байр биш,  урлаг, спортын төвийн зориулалтаар баригджээ. Тэгээд ч “Газар хөдлөлтийн бүсэд  барилга төлөвлөх барилгын норм, дүрэм”-ийн шаардлагуудыг хангаагүй аж. Барилгын үндсэн хийц, бүтээцүүд, багана, дам нурууд нь ашиглалтын явцад гажиж, баганын шилжилт 3.5 дахин, дам нурууны хотойлт нь 2-4 дахин хэтэрчээ. Мэргэжлийн бус хэн ч үүнийг сонсоод зүрх нь шимшрэх байх. Ийм болтлоо доройтсон энэ барилга өдий хүртэл нурчихаагүй нэг муу тогтож байгаа нь их юм. Ёстой хүүхдүүдийн заяа түшиж буй хэрэг биз. Анги танхимын хүрэлцээгүйгээс подвальд хичээллэдэг хүүхдүүд олон бий гэнэ. Тэнд хана, туурга нь нэлэнхүйдээ мөөгөнцөртэй. Эрүүл орчин бараг үгүй. Суралцагсдын ачаалал хоёр дахин нэмэгдсэн, дээврээс ус гоожсоны улмаас өнгөрсөн жил их засвараар дээвэрлэсэн ч нэг анги дахин мөөгөнцөртөж, хичээллэх боломжгүй болсны улмаас  багш нарын өрөөг хичээлийн танхим болгож, багш нар ажлын өрөөгүй байх жишээтэй.

 

Хүүхдүүд аль болох эрүүл, аюулгүй орчинд сурч хүмүүжих ёстой. Гэвч сургуулийн ойр орчимд гэмт хэргийн гаралт буурахгүй байгаа. 93 дугаар сургууль дээр ч мөн адил. Өнгөрсөн хавар сургуулийн байранд нэгэн этгээд химийн бодис цацсанаас хүүхдүүд ханиалгаж, нэг нь ухаан алдан унаж сүйдэхээ шахав. Иймээс Т.Энхтүвшин захирал юун түрүүнд камержуулах арга хэмжээ авахаар хатуу шийджээ. Гэтэл мөнгө нь шийдэгдэхгүй хүлээгдэж, 2014 оны төсөвт суулгахаас нааш бүтэхгүй болов. Үүнийг хүлээж суувал дахиад ямар гэмт хэрэг гарахыг таашгүй. Ингээд менежер, багш нарын санаачлагаар шинээр нээсэн 6 дугаар ангийн хүүхдүүдийн эцэг эхээс сургуульд хандивласан 10 сая төгрөгөөр камержуулалт хийжээ. Харамсалтай нь түүний энэ алхмыг өлгөж авсан өнөөх “дошны овгор” С.Алтанчулуун нь дээд газрууд руу матаас бичиж, санхүүгийн зөрчил “илрүүлэн” захирлаа нэг сая орчим төгрөгөөр торгуулж дөнгөсөн байна. Энэ нь Оросын хамтралжуулалтын үеийн нэгэн киноны гол баатрыг өөрийн эрхгүй санагдуулна.  Хамтралын дарга нь шүүхэд дуудагджээ. Яасан гэхээр, хашир хамтралчдынхаа үнээнд чанартай өвс, тэжээл бэлтгэх, сүү, сүүн бүтээгдэхүүнээ борлуулах, айл, өрх бүрийн амжиргааг дээшлүүлэхэд санхүү, зохион байгуулалтын олон ажлыг дээрээс тушаал шийдвэр хүлээлгүйгээр бие даан хийсэн байлаа. Иймээс түүнийг коммунист засаглалын хууль журам зөрчсөн хэмээн хэрэгтэн болгож, ял сонсгоход тулж байсантай Т.Энхтүвшин захиралд тохиосон үйл явдал бараг ижил болж буй аж. С.Нэргүй доктор тэр жил боловсролын шинэчлэлийн үзэл санаа нь хавчлагад өртөхийн цагт “Юм хийлгүй унаснаас юм хийчихээд шалгалтанд унасан нь дээр” гээд хэнэггүйхэн алхаж явсан гэдэг. Т.Энхтүвшин захирал зунаас хойш удаа дараа нягтлангаараа яриулж, албан хүсэлт  явуулсан ба гүнзгийгийн өөрийн орлогын хаврын үлдэгдэл дээр энэ намар хичээл эхлэнгүүт төрийн дансанд нэмж оруулсан нийт 8.6 сая төгрөгөөр нягтлан бодогчийн хэлсэнчлэн “Төрийн сангаас уг мөнгөөр тоног төхөөрөмж, техник хэрэгслийн алиныг ч авахыг зөвшөөрөөгүй, төсвийн хуваарьтай мөнгөн дүнд багтаан цалин, цахилгаанд зарцуулагдана” гэсэн болохоор захирал арга буюу хүүхдүүдийн аюулгүй байдлыг хангахын тулд дээрх эцэг эхчүүдийн сайн дурын хандив дэмжлэгийн мөнгийг дахин дансанд хийлгүйгээр сургуулийн хоёр барилгынхаа гурван байрыг камержуулсан байна. Хэрвээ дарга нар нь зөвшөөрсөн бол торгуулийн “ял”-гүй л салах байж. Тэрээр дүрэм журамд баригдалгүй, хариуцлагаас айлгүйгээр  хүүхдүүдийнхээ аюулгүй байдлыг ийнхүү хангажээ. Камержуулах ажлыг нь бас л нөгөө “дошны овгор” эсэргүүцэж, аялдан дагалдагч нэг нь “Ардчилал, ил тод байдал гэж их ярьдаг та нар бидний улыг шагайхын оронд өөрийнхөө өрөөнд камер тавих ёстой” гэж шогтсон байв. Харин камертай болсноос хойш  сургуулийн орчинд гарсан хэд хэдэн удаагийн хүүхдэд эрсдэлтэй үйлдэл, эзэн холбогдогчдыг дор нь  илрүүлж чадсан байна.

 

Ер нь сүүлийн жилүүдэд ардчилал нэрийн дор хаа газрын Үйлдвэрчний эвлэл зэрэг төрийн бус байгууллагууд удирдлагаа болсон болоогүй шүүмжилж, эсэргүүцэж, унагааж л байвал болдог мэт гажиг сэтгэлгээ гаарчээ. Тус сургуулийн “Дошны овгор” нь бямба гарагт багш нараа сургуулийн эргүүл хийлгэхгүй, нийтийн цэвэрлэгээнд гаргахгүй гээд л баахан гарын үсэг цуглуулаад харайж явсан сурагтай. Үйлдвэрчний эвлэл бол ажиллагсдын эрх ашгийг хамгаалах үүрэгтэй ч гэсэн захиргааны шийдвэр бүрийг нүдэн балай эсэргүүцэгч байж яавч таарахгүй. Эрүүл бус иймэрхүү үзэгдлийг хаана хаанаа анхаарах цаг болжээ. Мөн боловсролын салбарыг эрүүлжүүлж, чанарын стандартад нийцүүлэхийн тулд ажлын садаа, гох дэгээ болоод байгаа санхүүгийн журмуудаа цэгцэлж, сургууль өөрийн орлогоо захиран зарцуулах боломжтой болгох хэрэгтэй юм байна.

Б.Отгонбаяр

WWW.ZONE.MN

 

    1998 оны 11-р сарын газар хөдлөлтөнд 2 сургуулийн тулгуур баганууд  цуурсаныг шавсан байдал

 

 Олон жилийн өмнөх түрээслэгч нар агааржуулалтын системийг тайрч ашиглалтгүй болгосон байдал

 

 

       “А” байрны доод подвалын хэсэгт  байрладаг хичээлийн “В” байрны  ангиудын мөөгөнцөртөлт

 

                             Бохирын шугамны энд тэндээс үе үе бохир алдагддаг

 

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд ZONE.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Сэтгэгдэлтэй холбоотой санал гомдлыг 99941845 утсаар хүлээн авна.
Сэтгэгдлийг ачаалж байна ...