2013 оны 2 сарын 18
А.Урангоо: Дэлхийн дүрмээр тоглож чаддаг Монголчууд эх орондоо ирэх хэрэгтэй байна

 

Хилийн чанадад ажиллаж байгаа монголчуудыг эрх орондоо ирж ажиллахад нь тусалдаг Алтангэрэлийн Урангоо гэх бүсгүйтэй ярилцлаа. Тэрээр АНУ-ын Колорадогийн Их Сургуулийг улс төр-олон улс судлалын мэргэжлээр төгссөн Одоо “Mongolia Talent Network” компанийн Ambassador”-оор сонгогдон ажиллаж байгаа хөдөлмөрч бяцхан хатагтай юм.

 

нэ ажлыг яагаад хийх болсон талаар хоёулаа яриагаа эхлэх үү?

Монголд ирээд хамгийн түрүүнд дэлхийн стандартад ажиллаж чадах монголчууд маань гадаадад aмьдарч байна гэдгийг харсан.

Хүний нөөц гэсэн салбар “human capital” буюу боловсон хүчний хөрөнгө оруулалт гэдэг утгаараа эдийн засагт маш нөлөөтэй. Хүн бүгдийг бүтээдэг болохоор нийгмийн болон эдийн засгийн маш олон төрлийн мэдээлэлд ойрхон байдаг юм. Гадаадад удаан хугацаагаар ажиллаад дэлхийн дүрмээр тоглох чадвартай, 2-3 хэлээр чөлөөтэй ярьдаг монголчуудыг эх орондоо ажиллахад нь зуучлах, тэнд сурч байгаа Монголын бахархал болсон шилдэг оюутан залуусыг эх орондоо ажиллуулах зорилготой.

Монголд гадны хөрөнгө оруулалтууд орж байгаагаас гадна үндэсний компаниуд маань групп корпораци болж өргөжиж байна. Үүнтэй зэрэгцээд тэдний ажлын байрны шаардлагыг хангах чадварлаг, удирдах түвшний ажилчид маш их хэрэгтэй байна. Хүний ажил мэргэжил гэдэг чухал, нэг хүнийг ажилтай болгоно гэдэг цаанаа нэг өрх айл, тэр хүний амьдралын карьер гээд бүх зүйл багтаж байдаг.

 

-Монголд ямар, ямар боловсон хүчин дутагдалтай байна?

Мэргэжилтэн гэхээс мэргэшсэн, нарийн мэргэжилтэй,  туршлагатай хүмүүс дутагдалтай байна.  Жишээ нь: уул уурхайн салбарт хайгуулын, ашиглалтын, байгаль орчин, “Health and Safety” буюу эрүүл мэнд гээд задраад явна. Ер нь Монголчууд нэг мэргэжлээр сурчихаад өөр мэргэжил рүү хөрвөн ажиллаж байгаа тал ажиглагддаг. Тиймээс бидэнд нэг мэргэжлээр мэргэшсэн боловсон хүчин дутагдалтай байгаа юм. Хамгийн эрэлттэй мэргэжил нь хүний нөөц, санхүү, геологийн инженер гэх мэтээр нэрлэж болно.

 

- “Эх орондоо ирж ажиллаач” гэхэд гадаадад байгаа  монголчууд хэрхэн хүлээж авдаг вэ?

-Нэг газар 10-аас дээш жил ажиллаж амьдарсан хүмүүсийг өөр орчинд авчирна гэдэг тийм амар ажил биш. Тухайн хүний хувийн төлөвлөгөөнд нөлөөлнө гэсэн үг. Гэхдээ тэр хүмүүс Монголд төрж өссөн учраас эргэж ирэхийг хүсдэг ч монголын талаархи мэдээлэл маш багатай байдаг юм билээ. Тиймээс гадаадад байгаа монголчуудаа бага ч гэсэн эдийн засгийн болон ажлын байрны мэдээлээр хангах үүднээс ведио төсөл хийсэн. Мөн “facebook”, “linkedin”, “twitter”, “skype” болон “g-mobile”-н утас ашиглан эх орондоо ирж ажиллах хүсэлтэй хүмүүс  “consulting” байнга хийдэг.

 

-Ер нь тэднийг  Монгол руу яаж татах ёстой вэ?

-Улсын маань эдийн засаг, хүмүүсийн амьдралын түвшин дээшилвэл тэд аяндаа ирнэ. Өнгөрсөн жилээс хүмүүс их ирэх болсон. Гадны хөрөнгө оруулалтууд ажлын байрыг нэмэгдүүлж, үүний зэрэгцээ чадварлаг боловсон хүчний цалингийн хэмжээ ч өндөр болсон. Хамгийн гол нь, нэг улс оронд удаан хугацаагаар амьдарсан хүмүүсийг Монголдоо ирэх хэмжээний шийдвэр гаргахад  нөлөөлнө гэдэг бидний ажил. Тэд эх орондоо амжилттай яваа залуучуудыг хараад “Харья...” гэх шийдвэрийг гаргах нь элбэг...

 

-Гадаадад сурсан гэх хүмүүс ихэнхдээ шоудаж байгаад ирдэг учраас ур чадвар дутмаг байдаг. Дотоодод боловсрол эзэмшсэн хүмүүсээс илүү юм нь “Англиар ярих” гэх шүүмжлэл бий?

-Дунд сургуулиа төгсөөд анх бие дааж амьдарч байгаа оюутнуудад тийм зүйл анзаарагддаг. Гадаадад амьдардаг залуучууд зуны амралтаараа Монголд ирээд найз нөхөдтэй уулздаг. Энэ нь хүмүүст “Шоучин” гэх ойлголтыг өгдөг байх.

Гадаадад сурснаар хүмүүс хичээлийн хажуугаар ажиллаж,  бие даах чадвартай болохоос гадна илүү сайн нийгэмшдэг. Өөрөөр хэлбэл, өөрийгөө удирдаж, хэзээ шоудах уу, хэзээ хичээлээ хийх үү гэдгээ мэддэг болчихдог. Хүмүүсийн яриад байгаа шиг хэт их шоудаг хүмүүс зууны 10 хувьтай л байх.

 

-Монголд ирээд амжилттай ажиллаж байгаа хүмүүсийг дурдвал?

-Гадаадад эзэмшсэн боловсрол, туршлага Монголд маш том хөрөнгө оруулалт болдог. Бид саяхан Их Британид “Civil engineer” мэргэжлээр суралцаж төгсөөд өндөр стандартын барилгын чиглэлээр долоон жил ажилласан залууг эх оронд нь авчирлаа. Энэ залуу дэлхийн аль ч оронд очсон дээгүүрт тооцогдох олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдсөн боловсон хүчин учраас дэлхийн стандартад нийцсэн олон ажлуудыг Монголдоо хийж чадна гэж итгэж байгаа. Ийм жишээ олон бий. Олон жил гадаадад амьдарсан хүмүүс өөрсдөө манай зуучлалын компанид элбэг байдаг. Экспертүүд буюу гадны мэргэжилтнүүд  хүртэл  манай уул уурхайн салбарт ажилд зуучлуулахаар бидэнд ханддаг.

 

-Төр дутагдалтай байгаа мэргэжилтнүүдийг бэлтгэхэд анхаарч чадаж байна уу?

-Миний хувийн л бодол шүү. Монголд ажиллаж амьдрах, бизнес эрхлэх, гадны хөрөнгө оруулалт оруулах орчин хангалттай бүрдсэн. Бүх юмыг төр засгийн бодлоготой холбох нь утгагүй. Ийм хэмжээний орчин бүрдчихээд байхад би “Энэ дээр анхаарсангүй” гэж ярих илүүц байх. Засгийн газар “Зөгийн үүр” хөтөлбөрөө ажил зуучлалын компаниудтай хамтарч дэмжвэл ажил илүү хөнгөвчлөгдөх байх. Монголчуудын хөдөлмөрийн насанд  хүрсэн хүмүүсийн тоо дөнгөж нэг сая гаруй. Гэтэл бид дэлхийд эдийн засгийн өсөлтөөрөө тэсрэлт хийж байна. Тиймээс “Ажил олдохгүй байна” гэх нь утгагүй яриа. Хамгийн гол нь өөрийгөө чадваржуулах хэрэгтэй.

Бидний эмээ өвөө, ээж аавын үед томилогдсон ажилдаа сайн ажиллавал байраар шагнуулаад сайхан амьдардаг байсан. Харин бид өрсөлдөөнт зах зээлийн нийгэмд амьдарч байна.  Тиймээс адилхан мэргэжлээр төгссөн ч үеийнхнээс ямар нэгэн байдлаар илүү байх хэрэгтэй.

Дэлхийн өндөр хөгжилтэй орны багш нар “Чи үүнийг хийхгүй бол” гэх тулгалт хийдэггүй. Зүгээр л “Чи үүнийг хийх ёстой” гэдэг. Өөрөөр хэлбэл багшийн даалгаварыг гүйцэтгэх замаар өөрийг хөгжүүлэх маягаар суралцдаг. Тиймээс би бас энэ тохиолдолд төрийг шүүмжилмээргүй байна. Боловсролын тогтолцоо хангалттай бүрдсэн учраас хувь хүн өөрөө л хичээх хэрэгтэй. Бүх боломжтой нээлттэй...

 

 

С.ДОРЖ /WWW.ZONE.MN/

 

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд ZONE.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Сэтгэгдэлтэй холбоотой санал гомдлыг 96016988 утсаар хүлээн авна.
Сэтгэгдлийг ачаалж байна ...